Een cateringbedrijf starten in Duitsland: inschrijving, hygiëne, vergunningen en eerste klanten – plus de Nederlandse situatie

Laatst bijgewerkt: · Redactie Catering Cat

Om in Duitsland een cateringbedrijf te starten heb je in de regel een inschrijving als onderneming (Gewerbeanmeldung) nodig, een hygiëne-instructie volgens § 43 van de Duitse infectiebeschermingswet voor iedereen die met eten werkt, en registratie van je locatie bij de voedselautoriteit volgens artikel 6 van Verordening (EG) nr. 852/2004. Een horecavergunning is volgens de federale horecawet alleen nodig als je alcohol schenkt voor consumptie ter plaatse – sommige deelstaten hebben eigen regels. Sinds 2025 geldt de Duitse kleineondernemersregeling tot € 25.000 omzet in het vorige jaar en € 100.000 in het lopende jaar. In Nederland schrijf je je in bij de KVK en registreer je je bij de NVWA.

De belangrijkste stappen in Duitsland in één oogopslag

StapBevoegde instantieOpmerking
Onderneming inschrijven (Gewerbe)Gemeentelijk GewerbeamtVóór de start; in veel steden online
Fiscale registratieBelastingkantoor (via ELSTER)Fiscale vragenlijst na de oprichting
Hygiëne-instructie (§ 43 IfSG)GGD (Gesundheitsamt) of aangewezen artsVoor jou en elke medewerker die met eten werkt
Locatie registrerenVoedselautoriteit (Lebensmittelüberwachung)Elke locatie, vóór de start
Horecavergunning checkenGewerbeamt of OrdnungsamtAlleen bij alcohol ter plaatse, afhankelijk van de deelstaat
Beroepsvereniging (ongevallenverzekering)BGN (voeding en horeca)Wettelijke ongevallenverzekering, tijdig aanmelden
VerzekeringenVerzekeraar naar keuzeMinimaal een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering
  • Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering inclusief productaansprakelijkheid – belangrijk als gasten schade lijden door eten.
  • Wettelijke ongevallenverzekering via de beroepsvereniging voor voeding en horeca (BGN).
  • Inventarisverzekering voor keukenapparatuur, servies en voorraad.
  • Verzekering voor bedrijfsauto’s, eventueel met ladingverzekering.
  • Optioneel: bedrijfsschadeverzekering voor als je keuken uitvalt.
  • Je eigen dekking: zorgverzekering en pensioenopbouw als zelfstandige.

Gewerbe-inschrijving en belastingkantoor

Catering is in Duitsland een Gewerbe. Je meldt het vóór de start aan bij het Gewerbeamt van je gemeente volgens § 14 van de Duitse Gewerbeordnung (GewO). Veel steden bieden online aanmelding aan; de kosten zijn meestal een bescheiden bedrag van twee cijfers, afhankelijk van de gemeente. Het Gewerbeamt informeert automatisch andere instanties, waaronder het belastingkantoor en de Kamer van Koophandel (IHK) – lidmaatschap van de IHK is verplicht voor ondernemingen.

Het belastingkantoor verwacht daarna de fiscale vragenlijst (Fragebogen zur steuerlichen Erfassung), in te dienen via ELSTER, meestal binnen een maand na de start. Daarin schat je je omzet in en kies je voor of tegen de kleineondernemersregeling. Die beslissing neem je het best samen met een belastingadviseur.

Hygiëne: instructie, HACCP en registratie

Wie in Duitsland beroepsmatig eten bereidt, verwerkt of verkoopt, heeft vóór de eerste werkdag een bewijs van de instructie volgens § 43 van de infectiebeschermingswet (IfSG) nodig. Dat wordt afgegeven door het Gesundheitsamt of een aangewezen arts en mag bij de start niet ouder zijn dan drie maanden. Als werkgever moet je de instructie daarna elke twee jaar herhalen en documenteren.

Volgens artikel 6 van Verordening (EG) nr. 852/2004 meld je elke locatie waar je levensmiddelen bereidt of opslaat bij de bevoegde autoriteit voor registratie – in Duitsland de voedselautoriteit van je district of stad. Die controleert meestal ook je keuken: handwasbakken, gescheiden werkplekken, koeling, makkelijk te reinigen oppervlakken.

Daarnaast heb je een systeem van eigen controles op basis van de HACCP-principes nodig: koelkasttemperaturen, goederenontvangst, schoonmaak en transporttemperaturen vastleggen. Bij niet-voorverpakte levensmiddelen hoort ook allergeneninformatie daarbij – aan buffetten het liefst direct op buffetkaartjes.

Heb ik in Duitsland een horecavergunning nodig?

Volgens § 2 van de federale horecawet (Gaststättengesetz, GastG) is voor het schenken van alcoholvrije dranken of het serveren van bereide gerechten geen vergunning nodig. Een vergunning is in de regel alleen vereist als je alcoholische dranken schenkt voor consumptie ter plaatse, bijvoorbeeld in je eigen ruimte of op een evenement dat je zelf organiseert. Voor een vergunning eist de autoriteit onder meer een instructiebijeenkomst bij de IHK.

Het horecarecht is echter een zaak van de deelstaten. Verschillende deelstaten hebben een eigen horecawet, soms met een eenvoudige meldplicht in plaats van een vergunning. Puur eten bezorgen bij klanten valt er meestal niet onder. Vraag bij het Gewerbeamt welke regels in jouw deelstaat voor jouw concept gelden – zeker als je alcohol wilt aanbieden.

Belastingen: kleineondernemersregeling en btw in Duitsland

Sinds 1 januari 2025 val je onder de Duitse kleineondernemersregeling (§ 19 UStG) als je omzet in het vorige jaar niet hoger was dan € 25.000 en in het lopende jaar niet hoger is dan € 100.000. Je rekent dan geen btw, maar kunt ook geen voorbelasting terugvragen. Overschrijd je in het lopende jaar € 100.000, dan eindigt de regeling vanaf die transactie.

Zonder kleineondernemersregeling valt eten in de catering sinds 1 januari 2026 blijvend onder het verlaagde tarief van 7 %, dranken blijven op 19 %. Arrangementsprijzen moet je splitsen. Over e-facturen: alle bedrijven moeten sinds 2025 e-facturen kunnen ontvangen; bedrijven met meer dan € 800.000 omzet in het vorige jaar moeten ze vanaf 2027 uitreiken, alle anderen vanaf 2028. Kleine ondernemers zijn vrijgesteld van de plicht om ze uit te reiken. Dit is geen belastingadvies.

Voorbeeld zakelijke klant, 40 gastenNettoBtwBruto
Buffet 40 × € 30€ 1.200,00€ 84,00 (7 %)€ 1.284,00
Drankenarrangement 40 × € 8€ 320,00€ 60,80 (19 %)€ 380,80
Totaal€ 1.520,00€ 144,80€ 1.664,80

En in Nederland?

In Nederland schrijf je je cateringbedrijf in bij de KVK als het aan de criteria voor een onderneming voldoet, en registreer je je bij de NVWA (daarvoor heb je eHerkenning nodig). Werk je met vlees, vis, zuivel, eieren of kiemgroenten, dan kan een aparte erkenning nodig zijn. Je werkt met een voedselveiligheidsplan op basis van HACCP; het makkelijkst gaat dat met een goedgekeurde hygiënecode van je branchevereniging.

Anders dan in Duitsland is catering vanuit huis in Nederland volgens het Ondernemersplein mogelijk: je meldt je bedrijf aan huis meestal bij de gemeente en scheidt zakelijke en privélevensmiddelen duidelijk. Voor het schenken van alcohol heb je een alcoholvergunning van de gemeente nodig, met onder meer het diploma Sociale Hygiëne. De Nederlandse kleineondernemersregeling (KOR) geldt bij een omzet van maximaal € 20.000 per kalenderjaar. Eten valt onder 9 % btw, alcoholhoudende dranken onder 21 %.

De keuken: eigen ruimte, huurkeuken of restaurant

Beroepsmatig koken in een particuliere keuken is in Duitsland in de praktijk zelden toegestaan: een huishoudkeuken voldoet zelden aan de eisen voor scheiding, reiniging en koeling. Veel starters beginnen daarom in een gehuurde bedrijfskeuken, in een restaurant buiten de openingstijden of in een gedeelde keuken. Belangrijk is dat precies die locatie geregistreerd is.

Plan ook transport en uitgifte: isolatieboxen, koeling onderweg, warmhoudapparatuur, chafing dishes en buffetkaartjes. Leg temperaturen tijdens het transport vast – dat hoort bij je eigen controles.

Je eerste klanten binnenhalen

  • Kies een niche: bedrijfsontbijten, fingerfood voor bureaus, veganistische bruiloften, maaltijden voor kinderopvang – een duidelijke positie verkoopt makkelijker.
  • Drie tot vijf vaste arrangementen met een prijs per persoon in plaats van eindeloze losse offertes.
  • Een website met aanvraagformulier en een volledig Google Bedrijfsprofiel met echte foto’s.
  • Benader bedrijven in de buurt direct – kantoren, coworkingplekken, praktijken, autodealers – met een proefbox.
  • Werk samen met evenementlocaties, weddingplanners en fotografen.
  • Vraag na elk evenement om een review en een aanbeveling.
  • Stuur offertes binnen 24 uur – snelheid wint opdrachten.

Zo helpt Catering Cat bij je start

Catering Cat begin je gratis met maximaal 10 gerechten. Je legt ingrediënten met hun allergenen één keer vast, gerechten nemen ze over, en je print buffetkaartjes (4 vouwkaartjes per A4) en een allergenenoverzicht als pdf – zo is de allergeneninformatie aan het buffet geregeld. Voor evenementen berekent de app op basis van het aantal gasten de hoeveelheden per persoon, per schaal en in totaal en maakt een hoeveelheidslijst voor de keuken.

Het Starter-abonnement (€ 69 per maand excl. btw) bevat offertes en facturen met doorlopende nummers, btw-splitsing 7 %/19 % (Duitse tarieven) en ZUGFeRD- en XRechnung-uitvoer. Het Pro-abonnement (€ 199 per maand excl. btw) voegt daar een QR-menu, met AI gemaakte gerechtfoto’s en je eigen cateringwebsite met aanvraagformulier aan toe. Catering Cat is geen kassa- of voorraadsysteem en vervangt geen fiscaal of juridisch advies.

Veelgestelde vragen

Heb ik voor catering in Duitsland een horecavergunning nodig?

Volgens de federale horecawet alleen als je alcohol schenkt voor consumptie ter plaatse. Verschillende deelstaten hebben eigen regels, dus check het bij het Gewerbeamt. In Nederland heb je voor alcohol een alcoholvergunning van de gemeente nodig.

Kan ik een cateringbedrijf vanuit mijn eigen keuken runnen?

In Duitsland meestal niet, omdat een huishoudkeuken zelden aan de hygiëne-eisen voor bedrijfsruimten voldoet; de voedselautoriteit beslist per geval. In Nederland kan het wel, met registratie bij de NVWA, een melding bij de gemeente en strikte scheiding van privé en zakelijk.

Hoe oud mag het bewijs volgens § 43 IfSG zijn?

Bij de start van het werk niet ouder dan drie maanden. Daarna moet de werkgever de instructie elke twee jaar herhalen en documenteren.

Wat zijn de grenzen voor de kleineondernemersregeling?

In Duitsland sinds 2025: maximaal € 25.000 omzet in het vorige jaar en maximaal € 100.000 in het lopende jaar (§ 19 UStG). In Nederland geldt voor de KOR maximaal € 20.000 omzet per kalenderjaar. Of de regeling loont, bespreek je het best met je belastingadviseur.

Welk btw-tarief geldt voor catering?

In Duitsland sinds 1 januari 2026 blijvend 7 % voor eten en 19 % voor dranken. In Nederland 9 % voor eten en alcoholvrije dranken en 21 % voor alcohol. Gecombineerde prijzen moet je splitsen.

Moet ik me registreren bij de voedselautoriteit?

Ja. Volgens artikel 6 van Verordening (EG) nr. 852/2004 moet elke locatie waar je met levensmiddelen werkt voor registratie worden gemeld – in Duitsland bij de Lebensmittelüberwachung, in Nederland bij de NVWA.

Gidsen

Minder papierwerk. Meer tijd om te koken.

Richt je bedrijf in twee minuten in, importeer je menukaart en print vandaag nog je eerste buffetkaartjes – gratis.

Gratis starten

Catering Cat ondersteunt het beheer van allergeneninformatie en vervangt geen juridische controle.